Çalışmanın ayrıntıları

    Çalışmanın ayrıntıları



    Çalışmada ele alınan haberlerde en fazla karşılaşılan ayrımcı kategorileri belirlemek ve bu kategorilerin ne biçimde kullanıldığını, hangi ayrımcı haber klişelerine daha fazla yer verildiğini, ayrımcılığın hangi bağlamlarda yapıldığını (etnik, dini, cinsiyet, cinsel yönelim, görünüş, engellilik vs.) ortaya koymak için üç yönlü bir araştırma yapıldı.

    Bunlardan ilki, yazılı basında yapılan kapsamlı bir taramaya karşılık geliyor. Söz konusu taramanın yapıldığı gazeteler belirlenirken şu özellikler dikkate alındı:

    > Gazetelerin, içerik olarak ve editoryal tercihler dikkate alınarak, farklı kültürel ve ideolojik katmanları temsil edebilmeleri;

     > Gazetelerin, söz konusu ideolojik/politik tarafgirlik bağlamında, belli bir nicel temsile karşılık gelen tirajları;

    > Çalışmanın temel amacı olan, ortaya çıkarılacak önyargılı, ayrımcı ifadelerin/söylemlerin bu gazetelerdeki kimi haberlerde yer aldığına dair daha önceki kapsamlı çalışmalardan elde edilen bulgular.

    Buna göre şu altı gazetenin taranmasına karar verildi:

    > Hürriyet

    > Sabah

    > Sözcü

    > Yeni Akit

    > Yeni Çağ

    > Zaman

    Altı gazetenin üç aylık dönemi kapsayan (Şubat, Mart, Nisan 2014) sayıları, iletişim öğrencileri Tuğba Sivri, Hazan Celhunz, Damla Aydemir, Hakan Güngör ve Serhatcan Yurdam'dan oluşan ekip tarafından Beyazıt Devlet Kütüphanesi arşivinde taranarak fotoğraflandı.

    Tarama yapılırken, oluşturulan içerik analizi formunda yer alan belli başlı kelimelerin ve klişelerin bulunduğu haberlerin yanı sıra belirli imaların, kapalı anlatımların, doğrudan olmayan ötekileştirme ifadelerinin görüldüğü haberler de dikkate alındı.

    Ele alınacak ayrımcı/ötekileştirici ifadelerin ve habercilik klişelerinin belirlenmesi için yapılan diğer bir ön çalışma ise, Türkiye'de medyada yer alan ayrımcılığı ortaya çıkarmayı amaçlayan diğer çalışmaların bulgularının derlenmesi oldu.

    Bunlardan biri olan, Hrant Dink Vakfı'nın yürüttüğü "Medyada Nefret Söyleminin İzlenmesi" projesi, nefret söyleminin ulusal ve yerel gazetelerdeki örneklerini düzenli olarak ortaya koymaya ve nefret söyleminin medyadan silinebilmesi için adımlar atılmasını teşvik etmeye devam etmektedir.

    Sosyal Değişim Derneği'nin "Nefret Suçları Yasası İstiyorum" projesi ise, haber medyasında kullanılan kimi kalıpların ortaya konması açısından öne çıkmaktadır. Bunların yanı sıra İnsan Hakları Ortak Platformu, Kadınların Medya İzleme Grubu MEDİZ, Kaos GL, Lambdaistanbul ve Pozitif Yaşam Derneği gibi farklı inisiyatifler de belirli gruplara yönelik ayrımcı/ötekileştirici ifadelerin, önyargıların ve nefret söyleminin ortaya konduğu tarama çalışmaları yapmaktadır. Ayrıca Emrah Göker'in sitesi istifhanem.com'daki bazı kupürlerden de yararlanıldı. Ve Sınır Tanımayan Kadınlar - Göçmen Kadınlarla Dayanışma Grubu gibi bazı sivil toplum kuruluşlarının görüşlerine de başvuruldu.

    Yukarıda sözü edilen araştırmaların yanı sıra akademik alanda medya-ayrımcılık ilişkisini konu edinen çok sayıda çalışma, ön hazırlıkta yararlandığımız kaynaklar oldu.

    Bu kaynakları konu ile ilgili daha geniş okumalar yapabilmeniz için burada sıralıyoruz.

    Çalışmadaki örnekler yalnızca sözü edilen kaynaklardan elde edilen kupürlerle sınırlı değil. Ön araştırma yapılırken belirli bir veriye ulaşmak amacıyla izlenen üçüncü yol, Yazım Komisyonu'nun oluşturduğu veritabanı oldu. Yapılan kapsamlı taramanın ve daha önce yapılmış olan araştırmaların bulgularının dışında kalan güncel kimi örnekler, Kılavuz'u hazırlayan ekip tarafından gündelik olarak bu veritabanına eklendi. Veritabanında, taramanın kapsamı dışında kalan haber ajanslarında ve internet haber sitelerinde karşılaşılan ayrımcı/ötekileştirici ifadeler ve önyargı içerdiği düşünülen haberler paylaşılarak tartışıldı.

    Yukarı Çık
    Yukarı Çık